Бүгін:

Ризашылық Экономикасы

5526278988_505d583b78

«THANK YOU ECONOMY» BY GARY VAINERCHUK

Гари Вайнерчук

Гари Вайнерчук – WineLibrary.com және VaynerMedia компанияларын негіздеген айтулы кәсіпкер, New York Times-дың бестселлері атанған бірқанша кітаптың авторы. Маркетинг пен бизнестің қағидаларымен етене таныс Гари дәстүрлі медианың дәурені өткенін, жаңа ықылымның келе жатқанын елден бұрын байқап, кәдеге жаратқан серектер қатарында.

Facebook, Twitter, Youtube сынды заманалық құралдарға ертеден қол жалғап, телегей нарыққа кенелген Гаридің қысқа уақытта мүмкіндігі ұлғайып, тынысы кеңіген, аз еңбекпен, көп түсім көрген. Ақжолтай кәсіпкер соңғы жылдары тәжірибесімен бөлісіп, жақсылықты істерге мұрындық боп жүр. Қарақұрым тыңдарманы бар #AskGaryVee Show podcast алаңы және соның негізінде жарияға шыққан #AskGaryVee атты кітап – ізгі ниеттің көрінісі.

Интернет пен әлеуметтік желілердің дамуы – Гари Вайнерчукты атаққа шығарған, дәулетке жеткізген негізгі кілтипан. Өзінің «Ризашылық Экономикасы» (Thank You Economy) атты еңбегінде бұл туралы кеңінен сөз етеді. Айтуынша, бәсекелестері дәстүрлі медиаға қыруар ақша құйып, байыздап жүргенде ол әлеуметтік желілер арқылы тұтынушы қауыммен еркін қатынасып, мұңы мен мұқтажын дәл әрі уақтылы танып отырған.

Айтылмыш кітаптың кіріспе тарауында Автор бизнестің пайда болу себептері мен көпке етене заңдылықтарын таратады да, кез келген жобаның желкеніне жел беретін – әлеуметтік медиаға ұзағынан тоқталады. Автордың пайымынша, болымды бизнес келісімдер талқысы көп, ауаны ауыр директорлар кеңесінде жасалмайды. Келісті келісімдердің дені көбінше ет желініп, сорпа ішілетін бейсауат кездесу барысында, жұмыстан тыс көріс кезінде бітеді. Болашағы зор ортақ жобалар әзіл айтысқан, көңіл жарасқан, әдемі әңгіме өрістеген өзгеше ортада туады да, кейінде ұқсас жағдай, үйлес қатынас орайында тұлғалана түседі. Сірә, алаңсыз, арыла сөйлесуге мүмкіндік беретін бейресми жиылыстарда кімнің кім екені, нендей қасиеті бары анық аңдалады, екі-жаққа да танық болады. Балаңқы бизнес жобаны түйінді нәтижеге жетелейтін «күмәнсіз сенім» мен «қалтқысыз адалдық» сынды құндылықтар да осындай мерейлі мәжіліс, оқшау отырыста пайда болып, беки түседі. Автор айтады, клиенттер де бейтаныс біреуден сатып алғанша, біліс, аралас кісіге барғанды мақұл көреді, деп. Адамдардың көбі тегі күмәнді, ниеті белгісіз бөтенді емес, іші мен сырты көрнеу, ежеттес танысын жарылқауға бейім тұрады. Бизнесті де ет-жақын туысымен, сыр бөлісетін сырласымен, дәмдес-тұздас бауырымен ғана жасайды.

Автор осы бір ақиқаттың басын ашып алады да, әлеуметтік желілер – клиенттер мен бизнестерді қоян-қолтық араластыратын, сан – сапалақ жұртты еріксіз туыстыратын дүлей күш деп сыпаттайды. Елдің түкпір-түкпірінде бір-бірінен хабарсыз күн кешкен тұтынушылар бүгінде бір жерде – интернет кеңістігінде көрісіп, қарасыны мол қауым екенін, мүддесі бір туыс екенін танып отыр. Дүкеннің я да мейрамхананың қызметіне қатысты өкпесін де, мадақ сөзін де қолма-қол айтпай, ішке бүгіп, шарай топ – интернет қолданушыларының алдында жайып салуы содан. Ұзынқұлақтың міндетін арқалаған әлеуметтік желілер жақсы тауарды жарылқап, жаман дүниені жерлеп, жоқ қылуға мейлінше қауқарлы. Кірнелі клиент мінін айтса, тарихы байтақ компанияның имиджі талқан болады, мерейлі тұтынушы масаттық үстінде мақтау айтса, шағын фирманың абыройы көтеріліп, алапаты асады. Заман кейпі осындай. Кешегі тұлдыр тұтынушы бүгін көшелі клиент екенін түсініп, тіріліп отыр. Тауарын түнере сататынды түріп тастауға, алдап-арбайтынды бүріп тастауға дайын.

Ең қызығы, әлеуметтік медиа жаһандық өреде ойлануға, алшаңдап жүріп, ауқымды іс жасауға төселіп қалған даңғайыр компанияларды «жерге түсіріп», тәубесіне келтірді, мейлінше кеңпейіл болуға көндірді, дейді Автор. Көбіне-көп алыстағы клиентті көздеп, жақындағыны жадынан шығаратын әлемдік фирмалардың кейінгі кезде қысқа мерзімді табысты қақас қалдырып, ұзақ-мерзімді жобаларға еңкейіп жатқаны содан. Бауырындағы барды бағалауға көшкен. Себебі бүгінгі клиент кемістікті кешірмейді, көңіліне кірне түссе, тізгінін теріске бұрып, аулаққа кетеді. Алдындағы клиентті жер-жүзіндегі ең дәріпті адам, ең қадірлі қонақ деп білген компаниялар ғана жасайды. Аспанға қарап астындағыны ұмытқан өркеуде бизнестер ерте ме, кеш пе, пұшайман күй кешеді. Бұл – Автордың тәжірибеге сүйене айтылған дәйекті пікірі. Сондықтан, қазіргі дәуірді – «ризашылық экономикасы» деп кейіптейді. Бұдан бір ғасыр бұрын шағын қаладағы кішігірім дүкендер клиент үшін қалай күрессе, бүгін дәл сүйтіп тыраштанған бизнестер ғана жасайды.

Көп жерде лекция оқитын Гари қарақұрым халықтың алдында да, санаулы кісінің қасында да үлкен іждағатттылықпен сөйлейді. Тыңдаушым аз екен деп жабықпайды, бір адам болса да, барын салады. Өзі ғана емес, компаниясындағы қызметкердің бәрі дерлік елгезек, жұғымды. Клиенттің жүзін көргенде бірден-ақ құлдырып түседі. Автордың айтуынша, клиенттің бар қажетін өтеу – Вайнер компаниясының ДНК- сында бар. Оның дүкеніне қалталы бай келсе де, қаржысы шектеулі кедей келсе де, теңдей құрмет көреді. Бөліп-жару жоқ. Автор әрбір клиентті әңгімеге тартып, іші-бауырына кіруге тырысатынын қадап айтады. Бұл – қайтарымы күмәнсіз, атаулы инвестиция. Жақсы қарым – қатынас – жақсы саудаға үлкен көмектес.

Әлбетте, кірген-кеткеннің бәрі еріп кетпейді. Басқа дүкенді тәуір көріп, мүлде жоғалып кететін адамдар да болады. Мұндайда Вайнерчук титтей де кірәжімейді, көрсетілмек қызметтің сапасын арттыра береді. Күндерде бір күн әлгі кісілер келе қалса, қол қусырып алдынан шығады, бар қажетін тауып беруге қадарынша тырысып бағады.

Автор айтады, есім-сойы белгісіз жаңа клиент ертең жөн-жосығы мағлұм тұрақты тұтынушыға айналуы үшін айрықша ілтипат, өзгеше құрмет көрсетпек керек. Сірә, сіз жасамаған кеңшілік пен мархаматты басқа біреуден көрсе, біржола кетіп қалуы мүмкін. Келешекте СЕО атануды армандап жүргендер көзге көрінбесе де, көп жерді кезген «ризашылық экономикасы» атты қозғалыстың бар қалтарысын танып, тезінен түсінгені дұрыс. Гаридің айтуынша, «Ризашылық Экономикасы» – тізгін ұстаған басшының ғана емес, компанияның болашағын ойлап, қам жеген қатардағы менеджердің де үстелінде жатуға тиіс татымды еңбек.

Кітаптың екінші және үшінші тарауында Автор әлеуметтік медианың басымдықтарын санамалайды. Атаулы трендтің қылпуын аңдамаған базбір компаниялар (мысалы, Zagat) қатардан шығып, аянышты кепке түскен дейді. Тіпті, көкірек көзі ашық, пайымы мол кәсіпкерлердің өзі әлеуметтік медианың дәурені келте, адымы қысқа болады деп сенген екен. Әлбетте, кейінде бәрі дерлік бармақ шайнап, бас шайқаған. Кітаптың осы жерінде бейбақ бизнесмендерді жаңсақ ойға жетелеген 12 себеп келтіріледі. Сырттай қарағанда, аса орынды, дәйекті ұшырайды. Соларға қарап- ақ, Вайнерчуктың көрегендігі мен батылдығын аңдауға болады. Расында да, қызық. Бұдан бірқанша жыл бұрын алымды бизнесмендердің біршоғыры Facebook, Twitter, Instagram, Whatsapp сынды құралдардың болашағына күмән келтірген. Қазір артықшылығы көпе-көрнеу әлеуметтік тетіктер кезінде санаттан тыс, кемшін, өткінші саналған.

Төртінші тарауда Вайнерчук «Ризашылық Экономикасының» қағидаларын қазық етіп, келісті корпоративтік мәдениет қалыптаған компанияларға кеңінен тоқталады. Айтылғандай – ақ, компанияның үлкен-кішілігі атаулы құндылықтарды қабылдауға кедергі емес. Маңыздысы – қызметкерлерді түу бастан клиентті қадір тұтуға, әманда сый-құрмет көрсетуге баулу. Әлбетте, олар ойдағыдай меңгеру үшін айтылмыш қасиеттер әуелі басшылардың бойынан табылуға тиіс. Ешкім өзінде жоқты өзгеге дарыта алмайды.

Осы арада Автор Заппос (zappos.com) компаниясын (қазір Амазонның құрамында) мысал етеді. Клиенттің қалауын бәрінен жоғары қойған компания вебсайтынан сатып алынған затты межелі жеріне жеделінен жеткізіп қана қоймай, алда-жалда тапсырыс берушіге ұнамай қалса, ақшасын тезінен қайтарады. Екі арада ойсыраған шығынға ұшыраса да, дымын білдірмейді. «Ризашылық экономикасының» жаңа низамын талассыз қабылдап, тұтынушының тілегін құрметтеп үйренген Заппос (zappos. com) уақыт оза келе алыс-жақын жұртқа бірдей жағады. Солайы солай. Бірақ көңілі күпті адамның басқаға шуақ шаша алмайтыны белгілі. Клиенттің бар талабын риясыз атқару үшін компания қызметкерінің жүзінде мұң, ішінде кірбең болмауы керек. Заппос (zappos.com) осы мәселені жете түсінген. Сондықтан әуелі қызметкерлерін жарылқап, үлде мен бүлдеге ораған, тілек- талаптарын орындап отырған.

Гари Вайнерчук та өзінің компаниясында істейтін кісілерге көп кеңшілік жасайды. Қызметкерлер кез келген уақытта демалысқа шығуға, тыңайып болғанша жұмысқа оралмауға ерікті. Қызығы, шектен тыс демалғандар әріптестері тарапынан қағажу көрмейді, машықты істерін баяғыша жалғастыра береді. Жүзінде қызылы, бойында қайраты көбейген адам алыс-жақынға мейірлене қарап, мүмкіндігінше ықыласты, іждағатты болатыны айтпаса да түсінікті. Демалыстан келген қызметкерлер клиентке ең жоғарғы деңгейде қызмет көрсетеді. Вайнерчук қызметкерлердің басқадай қажеттіліктерін өтеуге, жоғын түгендеп, барын арттыруға тырысады.

Оның айтуынша, келешекте әрбір компанияда қазіргі CEO, CFO, COO және CSO сынды қызмет орындарының үстіне, CCO – Chief Culture Officer атты жаңа лауазым пайда болады. Бұл адамның міндеті қызметкерлердің керегін тауып, тілегін орындау, алаңсыз жұмыс істеуіне қолайлы жағдай жасау. Атаулы лауазым иесін HR-мен шатыстырмау керек. Қызметкерлерді түгендеуге жауапкер HR бұрнағы қалпында қала береді. CCO- ның мақсаты – қызметкерлердің көңіл ауанын жіті бақылау, қайысып, томырылып түскенде қайыра жігерлендіру.

Вайнерчуктың пікірінше, компанияда темірдей тәртіп, әспетті низам, кемел корпоративтік мәдениет қалыптастыру үшін өкімді лидер бірқанша мәселеге көңіл аударғаны дұрыс. Әуелі, қандай да бір өзгерістің өзінен басталатынын түсінуі керек. Компанияның тұтқасын ұстаған басшы қарауындағы қызметкерлердің бойынан көргісі келетін игі қасиеттерді әуелі өзінің бойына сіңіргені жөн. Содан кейін ғана барып басқадан талап ете алады. Сонымен қатар, ұжымның ментальді өресін арттыратын жобаларға ақшаны аямау керек дейді. Жаңалықтан қақас, өзгерістен тысқары қалған қауым қашанда көш соңында жүреді. Сонымен қатар, Автор айтады, түу бастан компания қызметкерлерінің арасында сенім деп аталатын құндылықты жарату керек, деп. Ынтымағы күшті адамдар ғана қысталаңда дағдарысқа түспей, жолай кездескен кеселді түйінді ұжымдаса ағытады.

«Даңғайыр, байтақ компаниялар шағын фирмаларға ұқсап, әлеуметтік-медианың бар жұмысын ғұзырлы бөлімге тапсырмасын», – дейді Автор. Компаниядағы барлық қызметкерлер атсалыссын. Қатардағы жұмыскер клиенттің сұрауын мүлтіксіз орындап, қоян – қолтық араласып кетуге дайын жүрсін, басқаға сілтемесін. Осындай елгезектік үшін жалақыға 200 доллар қосуға да болады. Компанияның абыройына көлеңке түсіретін абыржы хал туа қалса, қызметкерлер қолдаса қимылдап, жөппелдеме жөндеуге тырысады. Ешкім ешкімді жазғырмайды, кінәліні іздемейді, бір атаның баласындай, селбесе, бірлесе шешеді.

Дей тұра, клиентпен жақсы қатынас құрып, көңілін табу – алғашқы құтты қадам ғана. Ең қиыны – сәтімен басталған босалаң байланысты үзбей, үнемі жаңғыртып, бекемдей түсу. Бүгін айрықша ықыласыңызды байқаған клиент ертең де жылылық, ілтипат көргісі келеді. Әйтпесе, томсыраңқы халіңіздің себебін сан саққа жүгіртеді, бәлкім, жоламауға бекінеді.

Автордың айтуынша, ізгі ниет (good intent) – «Ризашылық Экономикасында» сирек кездесетін, өте бағалы қасиет. Міндетін риясыз атқаруға шешінген адам ғана әлеуметтік желілердегі сан – сапалақ комменттерге уақтылы жауап беріп отырады. Zappos компаниясының қатардағы қызметкері клиенттің шағымын бес сағат бойы тыңдап, рекорд жаңартқан екен. Бұрын-соңды ешкім дәл бүйтіп сабыр етпеген, ұзағынан тыңдамаған. Вайнерчук атаулы мысалды келтіреді де, жақсы ниетті адам ғана сыр бермейді, ақырына дейін тыңдауға дайын жүреді деп кесіп айтады.

Түйіп айтқанда, бұрнада теледидар мен биллбордқа қарап өскен адамдар виртуалды әлемге төңкеріле көшкен. Бүгінгі заманда зат сатамын деген бизнесмен әлеуметтік желінің бар мүмкіндігін пайдаланғаны, әрбір клиентпен орнатылған қатынасты баянды қылу үшін ұзақ – мерзімді жоспар жасағаны дұрыс. Автордың тағы бір байқағаны – жұмыс-өмір тепе-теңдігін іздегендер емес, жұмысынан ләззат алып, мағына тапқандар ғана биік асқарға шалдықпай, еркін көтеріледі. Тезінен баюға тырысатындардың қарасыны көбейген қазіргі кезеңде асықпай – аптықпай, сабыр сақтап, берекелі бизнес құруға бел байлағ андар озады. Тұтынушының қабағын бағып үйренген, қырағы компаниялар ерте ме, кеш пе дегеніне жетеді.

Пікір қалдыру |

A- A A+
Яндекс.Метрика
Журналға жазылу

 

Аты-тегі:*
Мекен-жайы:*
E-mail:*
Телефон:*
Нөмірлер саны:*
button_21
×